Skip to content

Punjab Board Class 11 Mathematics

Exercise 10.2 Solutions — Trigonometric Identities

Complete worked solutions for Exercise 10.2 from Chapter 10 (Trigonometric Identities), Punjab Board Class 11 Mathematics. Each question shows every step and names the formula used.

Mathematics 11 (Punjab Board)

Exercise 10.2 Solutions

Worked solutions for Punjab Board Class 11 Mathematics, Chapter 10: Trigonometric Identities.

Question 1: Without using table find the values of the following: (i) \(\sin 15^\circ\), (ii) \(\cos 15^\circ\), (iii) \(\tan 15^\circ\), (iv) \(\sin 105^\circ\), (v) \(\cos 105^\circ\), (vi) \(\tan 105^\circ\)

Angles ko special angles ke sum ya difference mein likh kar compound angle formulas lagayenge. \(\sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}}\), \(\sin 30^\circ = \frac{1}{2}\), \(\cos 30^\circ = \frac{\sqrt{3}}{2}\) yaad rakhen.

(i) \(\sin 15^\circ = \sin(45^\circ - 30^\circ) = \sin 45^\circ\cos 30^\circ - \cos 45^\circ\sin 30^\circ\)

\[ = \frac{1}{\sqrt{2}}\cdot\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{\sqrt{2}}\cdot\frac{1}{2} = \frac{\sqrt{3}-1}{2\sqrt{2}} \]

(ii) \(\cos 15^\circ = \cos(45^\circ - 30^\circ) = \cos 45^\circ\cos 30^\circ + \sin 45^\circ\sin 30^\circ\)

\[ = \frac{1}{\sqrt{2}}\cdot\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{\sqrt{2}}\cdot\frac{1}{2} = \frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}} \]

(iii) \(\tan 15^\circ = \tan(45^\circ - 30^\circ) = \frac{1 - \frac{1}{\sqrt{3}}}{1 + \frac{1}{\sqrt{3}}}\)

\[ = \frac{\sqrt{3}-1}{\sqrt{3}+1} = \frac{(\sqrt{3}-1)^2}{3-1} = \frac{4-2\sqrt{3}}{2} = 2-\sqrt{3} \]

(iv) \(\sin 105^\circ = \sin(60^\circ + 45^\circ) = \sin 60^\circ\cos 45^\circ + \cos 60^\circ\sin 45^\circ\)

\[ = \frac{\sqrt{3}}{2}\cdot\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{2}\cdot\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}} \]

(v) \(\cos 105^\circ = \cos(60^\circ + 45^\circ) = \cos 60^\circ\cos 45^\circ - \sin 60^\circ\sin 45^\circ\)

\[ = \frac{1}{2}\cdot\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{\sqrt{3}}{2}\cdot\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{1-\sqrt{3}}{2\sqrt{2}} \]

(vi) \(\tan 105^\circ = \tan(180^\circ - 75^\circ) = -\tan 75^\circ\)

\[ \tan 75^\circ = \frac{1 + \frac{1}{\sqrt{3}}}{1 - \frac{1}{\sqrt{3}}} = \frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1} = 2+\sqrt{3}, \quad \text{so } \tan 105^\circ = -(2+\sqrt{3}) \]
Answer: (i) \(\frac{\sqrt{3}-1}{2\sqrt{2}}\), (ii) \(\frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}}\), (iii) \(2-\sqrt{3}\), (iv) \(\frac{\sqrt{3}+1}{2\sqrt{2}}\), (v) \(\frac{1-\sqrt{3}}{2\sqrt{2}}\), (vi) \(-(2+\sqrt{3})\).

Question 2: Prove that: (i) \(\sin(45^\circ + \alpha) = \frac{1}{\sqrt{2}}(\sin\alpha + \cos\alpha)\), (ii) \(\cos(\alpha + 45^\circ) = \frac{1}{\sqrt{2}}(\cos\alpha - \sin\alpha)\)

L.H.S par addition formulas lagayenge aur \(\sin 45^\circ = \cos 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}}\) substitute karenge.

(i)

\[ \text{L.H.S} = \sin 45^\circ\cos\alpha + \cos 45^\circ\sin\alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}\cos\alpha + \frac{1}{\sqrt{2}}\sin\alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}(\sin\alpha + \cos\alpha) = \text{R.H.S} \]

(ii)

\[ \text{L.H.S} = \cos\alpha\cos 45^\circ - \sin\alpha\sin 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}}\cos\alpha - \frac{1}{\sqrt{2}}\sin\alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}(\cos\alpha - \sin\alpha) = \text{R.H.S} \]
Answer: Both identities are proved.

Question 3: Prove that: (i) \(\tan(45^\circ + A)\tan(45^\circ - A) = 1\), (ii) \(\tan\left(\frac{\pi}{4} - \theta\right) + \tan\left(\frac{3\pi}{4} + \theta\right) = 0\), (iii) \(\sin\left(\theta + \frac{\pi}{6}\right) + \cos\left(\theta + \frac{\pi}{3}\right) = \cos\theta\), (iv) \(\frac{\sin\theta - \cos\theta\tan\frac{\theta}{2}}{\cos\theta + \sin\theta\tan\frac{\theta}{2}} = \tan\frac{\theta}{2}\), (v) \(\frac{1 - \tan\theta\tan\phi}{1 + \tan\theta\tan\phi} = \frac{\cos(\theta+\phi)}{\cos(\theta-\phi)}\)

Har part mein pehle tan ya compound angle ke formulas lagayenge, phir simplify kar ke R.H.S tak pohnchenge.

(i)

\[ \text{L.H.S} = \left(\frac{1+\tan A}{1-\tan A}\right)\left(\frac{1-\tan A}{1+\tan A}\right) = 1 = \text{R.H.S} \]

(ii) Since \(\tan\left(\frac{3\pi}{4}+\theta\right) = \tan\left(\pi - \left(\frac{\pi}{4}-\theta\right)\right) = -\tan\left(\frac{\pi}{4}-\theta\right)\):

\[ \text{L.H.S} = \tan\left(\frac{\pi}{4}-\theta\right) - \tan\left(\frac{\pi}{4}-\theta\right) = 0 = \text{R.H.S} \]

(iii)

\[ \text{L.H.S} = \sin\theta\cos\frac{\pi}{6} + \cos\theta\sin\frac{\pi}{6} + \cos\theta\cos\frac{\pi}{3} - \sin\theta\sin\frac{\pi}{3} \]
\[ = \sin\theta\left(\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{\sqrt{3}}{2}\right) + \cos\theta\left(\frac{1}{2} + \frac{1}{2}\right) = \cos\theta = \text{R.H.S} \]

(iv) Dividing numerator and denominator by \(\cos\theta\):

\[ \text{L.H.S} = \frac{\tan\theta - \tan\frac{\theta}{2}}{1 + \tan\theta\tan\frac{\theta}{2}} \]

Put \(t = \tan\frac{\theta}{2}\) and use \(\tan\theta = \frac{2t}{1-t^2}\):

\[ = \frac{\frac{2t}{1-t^2} - t}{1 + \frac{2t^2}{1-t^2}} = \frac{t(1+t^2)}{1+t^2} = t = \tan\frac{\theta}{2} = \text{R.H.S} \]

(v) Dividing numerator and denominator by \(\cos\theta\cos\phi\):

\[ \text{L.H.S} = \frac{\frac{\cos\theta\cos\phi - \sin\theta\sin\phi}{\cos\theta\cos\phi}}{\frac{\cos\theta\cos\phi + \sin\theta\sin\phi}{\cos\theta\cos\phi}} = \frac{\cos(\theta+\phi)}{\cos(\theta-\phi)} = \text{R.H.S} \]
Answer: All five identities are proved.

Question 4: Show that \(\cos(\alpha+\beta)\cos(\alpha-\beta) = \cos^2\alpha - \sin^2\beta = \cos^2\beta - \sin^2\alpha\)

Dono factors ko expand kar ke difference of squares banayenge, phir \(\cos^2 = 1 - \sin^2\) ki substitution se simplify karenge.

\[ \text{L.H.S} = (\cos\alpha\cos\beta - \sin\alpha\sin\beta)(\cos\alpha\cos\beta + \sin\alpha\sin\beta) = \cos^2\alpha\cos^2\beta - \sin^2\alpha\sin^2\beta \]
\[ = \cos^2\alpha(1-\sin^2\beta) - (1-\cos^2\alpha)\sin^2\beta = \cos^2\alpha - \sin^2\beta \]

By symmetry (interchanging \(\alpha\) and \(\beta\) in the same steps), it also equals \(\cos^2\beta - \sin^2\alpha\).

Answer: \(\cos(\alpha+\beta)\cos(\alpha-\beta) = \cos^2\alpha - \sin^2\beta = \cos^2\beta - \sin^2\alpha\). Proved.

Question 5: Show that \(\frac{\sin(\alpha+\beta) + \sin(\alpha-\beta)}{\cos(\alpha+\beta) + \cos(\alpha-\beta)} = \tan\alpha\)

Numerator aur denominator dono ko expand karenge — sinβ aur cosβ wale terms cancel ho jayenge.

\[ \text{L.H.S} = \frac{(\sin\alpha\cos\beta + \cos\alpha\sin\beta) + (\sin\alpha\cos\beta - \cos\alpha\sin\beta)}{(\cos\alpha\cos\beta - \sin\alpha\sin\beta) + (\cos\alpha\cos\beta + \sin\alpha\sin\beta)} \]
\[ = \frac{2\sin\alpha\cos\beta}{2\cos\alpha\cos\beta} = \frac{\sin\alpha}{\cos\alpha} = \tan\alpha = \text{R.H.S} \]
Answer: The identity is proved.

Question 6: Show that: (i) \(\sin^2\left(\frac{\alpha+\beta}{2}\right) - \sin^2\left(\frac{\alpha-\beta}{2}\right) = \sin\alpha\sin\beta\), (ii) \(\sin^2\alpha + \sin^2\beta + \cos^2(\alpha+\beta) + 2\sin\alpha\sin\beta\cos(\alpha+\beta) = 1\)

Part (i) mein difference of squares ko factor kar ke sum-to-product formulas lagayenge. Part (ii) mein \(\cos(\alpha+\beta)\) ko expand kar ke simplify karenge.

(i)

\[ \text{L.H.S} = \left[\sin\frac{\alpha+\beta}{2} - \sin\frac{\alpha-\beta}{2}\right]\left[\sin\frac{\alpha+\beta}{2} + \sin\frac{\alpha-\beta}{2}\right] \]
\[ = \left[2\cos\frac{\alpha}{2}\sin\frac{\beta}{2}\right]\left[2\sin\frac{\alpha}{2}\cos\frac{\beta}{2}\right] = \sin\alpha\sin\beta = \text{R.H.S} \]

(ii) Expand \(\cos^2(\alpha+\beta) = (\cos\alpha\cos\beta - \sin\alpha\sin\beta)^2\):

\[ \text{L.H.S} = \sin^2\alpha + \sin^2\beta + \cos^2\alpha\cos^2\beta - 2\sin\alpha\sin\beta\cos\alpha\cos\beta + \sin^2\alpha\sin^2\beta + 2\sin\alpha\sin\beta(\cos\alpha\cos\beta - \sin\alpha\sin\beta) \]
\[ = \sin^2\alpha + \sin^2\beta + \cos^2\alpha\cos^2\beta - \sin^2\alpha\sin^2\beta \]
\[ = \sin^2\alpha(1-\sin^2\beta) + \sin^2\beta + \cos^2\alpha\cos^2\beta = \cos^2\beta(\sin^2\alpha + \cos^2\alpha) + \sin^2\beta = 1 = \text{R.H.S} \]
Answer: Both identities are proved.

Question 7: Show that: (i) \(\cos(\alpha-\beta) = \frac{1+\tan\alpha\tan\beta}{\sec\alpha\sec\beta}\), (ii) \(\sin(\alpha+\beta) = \frac{1+\cot\alpha\tan\beta}{\csc\alpha\sec\beta}\), (iii) \(\cot(\alpha-\beta) = \frac{\cot\alpha\cot\beta+1}{\cot\beta-\cot\alpha}\), (iv) \(\frac{\tan\alpha+\tan\beta}{\tan\alpha-\tan\beta} = \frac{\sin(\alpha+\beta)}{\sin(\alpha-\beta)}\), (v) \(\cot(\alpha+\beta) = \frac{\cot\alpha\cot\beta-1}{\cot\alpha+\cot\beta}\)

R.H.S ko simplify kar ke L.H.S tak pohnchenge — tan, cot, sec, csc ko sin aur cos mein likhna aam trick hai.

(i)

\[ \text{R.H.S} = \left(1 + \frac{\sin\alpha\sin\beta}{\cos\alpha\cos\beta}\right)\cos\alpha\cos\beta = \cos\alpha\cos\beta + \sin\alpha\sin\beta = \cos(\alpha-\beta) = \text{L.H.S} \]

(ii)

\[ \text{R.H.S} = \left(1 + \frac{\cos\alpha}{\sin\alpha}\cdot\frac{\sin\beta}{\cos\beta}\right)\sin\alpha\cos\beta = \sin\alpha\cos\beta + \cos\alpha\sin\beta = \sin(\alpha+\beta) = \text{L.H.S} \]

(iii) Write \(\cot(\alpha-\beta) = \frac{1}{\tan(\alpha-\beta)}\):

\[ = \frac{1 + \tan\alpha\tan\beta}{\tan\alpha - \tan\beta} = \frac{1 + \frac{1}{\cot\alpha\cot\beta}}{\frac{1}{\cot\alpha} - \frac{1}{\cot\beta}} = \frac{\cot\alpha\cot\beta + 1}{\cot\beta - \cot\alpha} = \text{R.H.S} \]

(iv)

\[ \text{L.H.S} = \frac{\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha} + \frac{\sin\beta}{\cos\beta}}{\frac{\sin\alpha}{\cos\alpha} - \frac{\sin\beta}{\cos\beta}} = \frac{\sin\alpha\cos\beta + \cos\alpha\sin\beta}{\sin\alpha\cos\beta - \cos\alpha\sin\beta} = \frac{\sin(\alpha+\beta)}{\sin(\alpha-\beta)} = \text{R.H.S} \]

(v) Write \(\cot(\alpha+\beta) = \frac{1}{\tan(\alpha+\beta)}\):

\[ = \frac{1 - \tan\alpha\tan\beta}{\tan\alpha + \tan\beta} = \frac{1 - \frac{1}{\cot\alpha\cot\beta}}{\frac{1}{\cot\alpha} + \frac{1}{\cot\beta}} = \frac{\cot\alpha\cot\beta - 1}{\cot\alpha + \cot\beta} = \text{R.H.S} \]
Answer: All five identities are proved.

Question 8: If \(\sin\alpha = \frac{24}{25}\) and \(\cos\beta = \frac{20}{29}\), where \(0 < \alpha < \frac{\pi}{2}\) and \(0 < \beta < \frac{\pi}{2}\), show that \(\sin(\alpha-\beta) = \frac{333}{725}\)

Dono angles pehle quadrant mein hain, is liye \(\cos\alpha\) aur \(\sin\beta\) positive honge. Pythagorean identity \(\sin^2 + \cos^2 = 1\) se inhein nikalenge, phir \(\sin(\alpha-\beta)\) ka formula lagayenge.

\[ \cos\alpha = \sqrt{1 - \left(\frac{24}{25}\right)^2} = \sqrt{\frac{49}{625}} = \frac{7}{25}, \qquad \sin\beta = \sqrt{1 - \left(\frac{20}{29}\right)^2} = \sqrt{\frac{441}{841}} = \frac{21}{29} \]
\[ \sin(\alpha-\beta) = \sin\alpha\cos\beta - \cos\alpha\sin\beta = \frac{24}{25}\cdot\frac{20}{29} - \frac{7}{25}\cdot\frac{21}{29} = \frac{480-147}{725} = \frac{333}{725} \]
Answer: \(\sin(\alpha-\beta) = \frac{333}{725}\). Proved.

Question 9: If \(\sin\alpha = -\frac{8}{17}\) and \(\cos\beta = -\frac{4}{5}\), where \(\frac{3\pi}{2} < \alpha < 2\pi\) and \(\pi < \beta < \frac{3\pi}{2}\), find (i) \(\sin(\alpha+\beta)\), (ii) \(\cos(\alpha+\beta)\), (iii) \(\tan(\alpha+\beta)\), (iv) \(\sin(\alpha-\beta)\), (v) \(\cos(\alpha-\beta)\), (vi) \(\tan(\alpha-\beta)\). Also determine the quadrant of \(\alpha+\beta\) and \(\alpha-\beta\).

\(\alpha\) fourth quadrant mein hai (cos positive) aur \(\beta\) third quadrant mein hai (sin negative). Pythagorean identity se \(\cos\alpha = \frac{15}{17}\) aur \(\sin\beta = -\frac{3}{5}\) niklega.

\[ \cos\alpha = \sqrt{1 - \frac{64}{289}} = \frac{15}{17}, \qquad \sin\beta = -\sqrt{1 - \frac{16}{25}} = -\frac{3}{5} \]

(i) \(\sin(\alpha+\beta) = \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{4}{5}\right) + \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{3}{5}\right) = \frac{32-45}{85} = -\frac{13}{85}\)

(ii) \(\cos(\alpha+\beta) = \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{4}{5}\right) - \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{3}{5}\right) = \frac{-60-24}{85} = -\frac{84}{85}\)

(iii) \(\tan(\alpha+\beta) = \frac{-13/85}{-84/85} = \frac{13}{84}\)

(iv) \(\sin(\alpha-\beta) = \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{4}{5}\right) - \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{3}{5}\right) = \frac{32+45}{85} = \frac{77}{85}\)

(v) \(\cos(\alpha-\beta) = \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{4}{5}\right) + \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{3}{5}\right) = \frac{-60+24}{85} = -\frac{36}{85}\)

(vi) \(\tan(\alpha-\beta) = \frac{77/85}{-36/85} = -\frac{77}{36}\)

Quadrants: \(\alpha+\beta\) has \(\sin < 0\), \(\cos < 0\), \(\tan > 0\) → Quadrant III. \(\alpha-\beta\) has \(\sin > 0\), \(\cos < 0\), \(\tan < 0\) → Quadrant II.

Answer: (i) \(-\frac{13}{85}\), (ii) \(-\frac{84}{85}\), (iii) \(\frac{13}{84}\), (iv) \(\frac{77}{85}\), (v) \(-\frac{36}{85}\), (vi) \(-\frac{77}{36}\); \(\alpha+\beta\) in Quadrant III, \(\alpha-\beta\) in Quadrant II.

Question 10: Find \(\sin(\alpha+\beta)\) and \(\cos(\alpha+\beta)\), given that: (i) \(\tan\alpha = \frac{3}{4}\), \(\cos\beta = \frac{5}{13}\) and neither terminal side is in Quadrant I; (ii) \(\tan\alpha = -\frac{15}{8}\), \(\sin\beta = -\frac{7}{25}\) and neither terminal side is in Quadrant IV.

Pehle quadrant maloom karenge: tan positive aur Quadrant I nahi → Quadrant III; cos positive aur Quadrant I nahi → Quadrant IV. Signs isi hisab se lagayenge.

(i) \(\alpha\) is in Quadrant III (tan positive), \(\beta\) is in Quadrant IV (cos positive):

\[ \sin\alpha = -\frac{3}{5}, \quad \cos\alpha = -\frac{4}{5}, \quad \sin\beta = -\frac{12}{13} \]
\[ \sin(\alpha+\beta) = \left(-\frac{3}{5}\right)\left(\frac{5}{13}\right) + \left(-\frac{4}{5}\right)\left(-\frac{12}{13}\right) = \frac{-15+48}{65} = \frac{33}{65} \]
\[ \cos(\alpha+\beta) = \left(-\frac{4}{5}\right)\left(\frac{5}{13}\right) - \left(-\frac{3}{5}\right)\left(-\frac{12}{13}\right) = \frac{-20-36}{65} = -\frac{56}{65} \]
Answer: (i) \(\sin(\alpha+\beta) = \frac{33}{65}\), \(\cos(\alpha+\beta) = -\frac{56}{65}\).

(ii) \(\alpha\) is in Quadrant II (tan negative, not Quadrant IV), \(\beta\) is in Quadrant III (sin negative, not Quadrant IV):

\[ \sin\alpha = \frac{15}{17}, \quad \cos\alpha = -\frac{8}{17}, \quad \cos\beta = -\frac{24}{25} \]
\[ \sin(\alpha+\beta) = \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{24}{25}\right) + \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{7}{25}\right) = \frac{-360+56}{425} = -\frac{304}{425} \]
\[ \cos(\alpha+\beta) = \left(-\frac{8}{17}\right)\left(-\frac{24}{25}\right) - \left(\frac{15}{17}\right)\left(-\frac{7}{25}\right) = \frac{192+105}{425} = \frac{297}{425} \]
Answer: (ii) \(\sin(\alpha+\beta) = -\frac{304}{425}\), \(\cos(\alpha+\beta) = \frac{297}{425}\).

Common mistake: Quadrant ghalat maloom karna. "Neither in Quadrant I" ka matlab "Quadrant I ke ilawa woh quadrant jahan given sign possible ho" hai — dono options check karo.

Question 11: Prove that \(\frac{\cos 19^\circ + \sin 19^\circ}{\cos 19^\circ - \sin 19^\circ} = \tan 64^\circ\)

Numerator aur denominator dono ko \(\cos 19^\circ\) se divide karenge taake tan ki form ban jaye, phir \(\tan(45^\circ + 19^\circ)\) ka formula pehchano.

\[ \text{L.H.S} = \frac{1 + \tan 19^\circ}{1 - \tan 19^\circ} = \frac{\tan 45^\circ + \tan 19^\circ}{1 - \tan 45^\circ\tan 19^\circ} = \tan(45^\circ + 19^\circ) = \tan 64^\circ = \text{R.H.S} \]
Answer: The identity is proved.

Question 12: Prove that \(\cos(60^\circ+\theta)\cos(60^\circ-\theta) + \sin(60^\circ+\theta)\sin(60^\circ-\theta) = \cos 2\theta\)

Ye \(\cos(A-B) = \cos A\cos B + \sin A\sin B\) ka pattern hai — \(A = 60^\circ+\theta\), \(B = 60^\circ-\theta\) rakho.

\[ \text{L.H.S} = \cos\big[(60^\circ+\theta) - (60^\circ-\theta)\big] = \cos 2\theta = \text{R.H.S} \]
Answer: The identity is proved.

Question 13: If \(\alpha, \beta, \gamma\) are the angles of a triangle ABC, show that \(\cot\frac{\alpha}{2} + \cot\frac{\beta}{2} + \cot\frac{\gamma}{2} = \cot\frac{\alpha}{2}\cot\frac{\beta}{2}\cot\frac{\gamma}{2}\)

\(\frac{\alpha}{2} + \frac{\beta}{2} = 90^\circ - \frac{\gamma}{2}\) se start karenge aur dono taraf cot le kar simplify karenge.

\[ \cot\left(\frac{\alpha}{2} + \frac{\beta}{2}\right) = \cot\left(90^\circ - \frac{\gamma}{2}\right) = \tan\frac{\gamma}{2} = \frac{1}{\cot\frac{\gamma}{2}} \]
\[ \frac{\cot\frac{\alpha}{2}\cot\frac{\beta}{2} - 1}{\cot\frac{\beta}{2} + \cot\frac{\alpha}{2}} = \frac{1}{\cot\frac{\gamma}{2}} \]

Cross-multiplying and rearranging:

\[ \cot\frac{\alpha}{2}\cot\frac{\beta}{2}\cot\frac{\gamma}{2} - \cot\frac{\gamma}{2} = \cot\frac{\alpha}{2} + \cot\frac{\beta}{2} \]
\[ \cot\frac{\alpha}{2} + \cot\frac{\beta}{2} + \cot\frac{\gamma}{2} = \cot\frac{\alpha}{2}\cot\frac{\beta}{2}\cot\frac{\gamma}{2} \]
Answer: The conditional identity is proved.

Question 14: If \(\alpha+\beta+\gamma = 180^\circ\), show that \(\cot\alpha\cot\beta + \cot\beta\cot\gamma + \cot\gamma\cot\alpha = 1\)

Tan wali mashhoor identity \(\tan\alpha+\tan\beta+\tan\gamma = \tan\alpha\tan\beta\tan\gamma\) ko dono taraf product se divide karenge.

From \(\tan\alpha + \tan\beta + \tan\gamma = \tan\alpha\tan\beta\tan\gamma\), divide both sides by \(\tan\alpha\tan\beta\tan\gamma\):

\[ \frac{1}{\tan\beta\tan\gamma} + \frac{1}{\tan\alpha\tan\gamma} + \frac{1}{\tan\alpha\tan\beta} = 1 \]
\[ \cot\beta\cot\gamma + \cot\alpha\cot\gamma + \cot\alpha\cot\beta = 1 \]
Answer: The conditional identity is proved.

Question 15: Express the following in the form \(r\sin(\theta \pm \phi)\) where terminal sides of \(\theta\) and \(\phi\) are in the first quadrant: (i) \(24\sin\theta + 7\cos\theta\), (ii) \(12\sin\theta - 5\cos\theta\), (iii) \(\sin\theta - \cos\theta\), (iv) \(8\sin\theta - 6\cos\theta\), (v) \(\frac{1}{2}\sin\theta + \frac{\sqrt{3}}{2}\cos\theta\), (vi) \(13\sin\theta - 84\cos\theta\)

\(r = \sqrt{a^2+b^2}\) nikalenge aur \(\tan\phi = \frac{|b|}{|a|}\) se \(\phi\) (acute angle) maloom karenge. \(b\) positive ho to plus form, negative ho to minus form.

(i) \(r = \sqrt{24^2+7^2} = 25\), \(\phi = \tan^{-1}\frac{7}{24}\):

\[ 24\sin\theta + 7\cos\theta = 25\sin(\theta + \phi), \quad \phi = \tan^{-1}\frac{7}{24} \]

(ii) \(r = \sqrt{12^2+5^2} = 13\), \(\phi = \tan^{-1}\frac{5}{12}\):

\[ 12\sin\theta - 5\cos\theta = 13\sin(\theta - \phi), \quad \phi = \tan^{-1}\frac{5}{12} \]

(iii) \(r = \sqrt{1+1} = \sqrt{2}\), \(\phi = \tan^{-1}1 = 45^\circ\):

\[ \sin\theta - \cos\theta = \sqrt{2}\sin(\theta - 45^\circ) \]

(iv) \(r = \sqrt{8^2+6^2} = 10\), \(\phi = \tan^{-1}\frac{6}{8} = \tan^{-1}\frac{3}{4}\):

\[ 8\sin\theta - 6\cos\theta = 10\sin(\theta - \phi), \quad \phi = \tan^{-1}\frac{3}{4} \]

(v) \(r = \sqrt{\frac{1}{4}+\frac{3}{4}} = 1\), \(\phi = \tan^{-1}\sqrt{3} = 60^\circ\):

\[ \frac{1}{2}\sin\theta + \frac{\sqrt{3}}{2}\cos\theta = \sin(\theta + 60^\circ) \]

(vi) \(r = \sqrt{13^2+84^2} = 85\), \(\phi = \tan^{-1}\frac{84}{13}\):

\[ 13\sin\theta - 84\cos\theta = 85\sin(\theta - \phi), \quad \phi = \tan^{-1}\frac{84}{13} \]
Answer: (i) \(25\sin(\theta+\phi)\), (ii) \(13\sin(\theta-\phi)\), (iii) \(\sqrt{2}\sin(\theta-45^\circ)\), (iv) \(10\sin(\theta-\phi)\), (v) \(\sin(\theta+60^\circ)\), (vi) \(85\sin(\theta-\phi)\) with the indicated \(\phi\) values.